Ảnh: Katie Harp trên Unsplash
Tóm tắt nhanh: Quy tắc 50/30/20 chia thu nhập sau thuế thành ba phần: 50% cho nhu cầu thiết yếu, 30% cho mong muốn cá nhân và 20% để tiết kiệm hoặc trả nợ. Đây là cách lập ngân sách đơn giản, không cần ghi chép từng khoản, phù hợp với người mới bắt đầu quản lý tiền.
Quy tắc 50/30/20 là gì?
Quy tắc này được giới thiệu bởi bà Elizabeth Warren, một giáo sư luật tại Mỹ, trong cuốn sách về tài chính gia đình. Ý tưởng rất gọn: thay vì theo dõi hàng chục mục chi, bạn chỉ cần chia lương thành ba "ngăn" với tỷ lệ cố định.
| Ngăn | Tỷ lệ | Gồm những gì |
|---|---|---|
| Nhu cầu thiết yếu | 50% | Tiền nhà, ăn uống cơ bản, đi lại, điện nước, học phí, bảo hiểm bắt buộc |
| Mong muốn | 30% | Cà phê, ăn ngoài, du lịch, mua sắm, giải trí, gói dịch vụ xem phim |
| Tiết kiệm và trả nợ | 20% | Quỹ dự phòng, gửi tiết kiệm, đầu tư, trả nợ trước hạn |
Ví dụ với lương 12 triệu đồng thì chia thế nào?
Giả sử thu nhập thực nhận của bạn là 12 triệu đồng mỗi tháng:
- Nhu cầu thiết yếu: 6 triệu đồng
- Mong muốn: 3,6 triệu đồng
- Tiết kiệm và trả nợ: 2,4 triệu đồng
Nếu tiền nhà ở thành phố lớn đã chiếm 4 triệu thì phần "thiết yếu" sẽ rất chật. Khi đó bạn có thể tạm điều chỉnh sang 60/20/20, nhưng hãy cố giữ nguyên 20% tiết kiệm và cắt ở phần mong muốn trước.
Vì sao nên để tiết kiệm riêng ngay đầu tháng?
Nhiều người tiết kiệm theo kiểu "còn bao nhiêu thì để lại", và cuối tháng thường không còn gì. Quy tắc 50/30/20 làm ngược lại: chuyển 20% vào tài khoản tiết kiệm ngay khi nhận lương, rồi mới tiêu phần còn lại. Bạn có thể cài lệnh chuyển tiền tự động trên ứng dụng ngân hàng để việc này diễn ra mà không cần nhớ.
Khoản nào là "thiết yếu", khoản nào là "mong muốn"?
Đây là chỗ hay gây nhầm. Một cách phân biệt nhanh: hãy tự hỏi "Nếu tháng này không chi khoản này, cuộc sống có bị gián đoạn không?"
- Tiền thuê nhà: thiết yếu
- Ăn trưa mang theo: thiết yếu; ăn trưa nhà hàng: một phần là mong muốn
- Điện thoại gói cước cơ bản: thiết yếu; nâng cấp điện thoại mới: mong muốn
- Xăng đi làm: thiết yếu; xe công nghệ vì ngại nắng: mong muốn
Không cần quá chính xác. Mục đích là giúp bạn nhìn thấy phần "mong muốn" đang ngốn bao nhiêu.
Quy tắc này có phù hợp với người thu nhập thấp không?
Có, nhưng cần linh hoạt. Với thu nhập khoảng 6 đến 8 triệu đồng, phần thiết yếu dễ vượt 50%. Khi đó, điều quan trọng không phải là con số 50 hay 60, mà là duy trì một tỷ lệ tiết kiệm cố định dù nhỏ, ví dụ 10%. Thói quen đều đặn có giá trị hơn con số lớn nhưng thất thường.
Câu hỏi thường gặp
Phần 20% nên gửi tiết kiệm hay trả nợ trước? Nếu đang có nợ lãi cao như thẻ tín dụng hoặc vay tiêu dùng, hãy ưu tiên trả nợ. Nợ lãi thấp thì có thể chia đôi.
Có cần ghi chép từng khoản chi không? Không bắt buộc. Chỉ cần tách tiền thành ba tài khoản hoặc ba ví khác nhau là bạn đã kiểm soát được phần lớn.
Thu nhập không đều mỗi tháng thì áp dụng sao? Lấy mức thu nhập của tháng thấp nhất làm chuẩn để chia. Tháng nào dư hơn thì dồn phần dư vào tiết kiệm.
Nguồn tham khảo: khái niệm 50/30/20 từ cuốn "All Your Worth" (Elizabeth Warren và Amelia Warren Tyagi).
댓글
댓글 쓰기